Ελληνικά|English
HOMEPAGE

ENTEP: Ο ΕΙΣΒΟΛΕΑΣ

Το είδος Solanum elaeagnifolium (κοινώς αγριομελιτζάνα ή γερμανός) είναι ένα βαθύρριζο ποώδες πολυετές διακλαδιζόμενο φυτό, ύψους 30-120 εκατοστών. Ανήκει στην οικογένεια Solanaceae, η οποία περιλαμβάνει μια πλειάδα φυτικών ειδών από χρήσιμα (βρώσιμα, καλλωπιστικά, φαρμακευτικά και δηλητηριώδη) έως βλαβερά ζιζάνια.

Το φυτό είναι ιθαγενές της Νοτίου και Κεντρικής Αμερικής. Το ενδιαφέρον γι’ αυτό, τόσο το επιστημονικό, όσο και το διαχειριστικό, αυξήθηκε κατά τη δεκαετία του 1970, περίοδο που συμπίπτει με τη διασπορά του είδους εκτός της περιοχής φυσικής εξάπλωσής του. Οι περιοχές εισβολής του συμπεριλαμβάνουν όλες τις ηπείρους, η δε κατανομή του εκτείνεται πλέον σήμερα από τη Μεσόγειο (Αίγυπτο, Ελλάδα, Ισραήλ, Σικελία, Ισπανία, Μαρόκο), έως την Ινδία, Ζιμπάμπουε, Ν. Αφρική και Αυστραλία. Ενδεικτικό της εισβολικότητας και του επιβλαβούς του φυτού είναι ότι έχει χαρακτηρισθεί ως βλαβερό ζιζάνιο των παραγωγικών καλλιεργειών σε 21 Πολιτείες των ΗΠΑ.

Το S. elaeagnifolium διασπείρεται με σπέρματα, ριζώματα, και τμήματα ριζών. Τα άνθη σταυρεπικονιάζονται με έντομα. Κάθε καρπός (ράγα) παράγει δεκάδες σπέρματα, που μπορεί να αριθμούν συνολικά αρκετά εκατομμύρια σπέρματα ανά στρέμμα. Με τη σειρά τους τα σπέρματα αυτά μπορεί να διασπαρούν με πολλούς τρόπους: νερό, μηχανήματα, γεωργικά προϊόντα, κοπριά ζώων αφού τα σπέρματα μπορούν να επιβιώσουν σε ικανοποιητικά ποσοστά κατά το πέρασμά τους από τον πεπτικό σωλήνα των ζώων.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι το S. elaeagnifolium μειώνει την παραγωγή των αγρο-οικοσυστημάτων μέσω ανταγωνισμού για θρεπτικά. Επιπλέον, τα ακανθώδη φύλλα του φυτού, καθώς και ο σκληρός και τραχύς βλαστός του, μειώνουν την ποιότητα της χορτονομής από χωράφια που έχουν υποστεί την εισβολή του ζιζανίου. Το είδος είναι, επίσης, τοξικό και για το ζωικό κεφάλαιο. Μεγάλα ζώα που καταναλώνουν ώριμους καρπούς του φυτού σε ποσότητα ίση με 0.1% έως 0.3% του βάρους του σώματός τους, εκδηλώνουν συμπτώματα δηλητηρίασης. Πιο ανθεκτικά στις τοξίνες των καρπών του φυτού είναι τα πρόβατα, ενώ οι κατσίκες φαίνεται να μην επηρεάζονται καθόλου. Τέλος, το S. elaeagnifolium έχει βρεθεί να φιλοξενεί και να μεταδίδει ασθένειες και επιβλαβείς οργανισμούς για την παραγωγή, π.χ. ακάρεα και κολεόπτερα.

Όπως η πράξη απέδειξε, ο έλεγχος της διασποράς του φυτού είναι δύσκολος, η δε καταπολέμησή του με ζιζανιοκτόνα δυσχερέστατη, εξαιτίας του εκτεταμένου σε βάθος ριζικού του συστήματος, που συνδέει, ταυτόχρονα, παρακείμενα υπέργεια φυτικά μέρη. Έρευνες στην Καλιφόρνια και την Ελλάδα έδειξαν ότι, αν και περιορισμένα, πολύ λίγα φυτοφάρμακα μπορούν να συνεισφέρουν στον έλεγχο του ζιζανίου. Μάλιστα, για τον έλεγχο μικρής έκτασης εισβολής στην Καλιφόρνια, οι καλλιεργητές έχουν χρησιμοποιήσει και φωτιά για απολύμανση του εδάφους.